Połączenia kolejowe Warszawa – Łódź: dalekobieżne, czy regionalne?

Marek Rudzianiec/ 8 listopada 2014/ Transport Kolejowy/ 0 comments

Połączenia kolejowe aglomeracyjne, czy regionalne, na których obserwuje się duże potoki pasażerów w godzinach porannego i popołudniowego szczytu zwykle odbywają się w promieniu kilku, kilkunastu kilometrów od dużych ośrodków miejskich. Jest to sytuacja naturalna, gdyż zwykle mniejsze miasta nie dają dostępu do tak szerokiego rynku pracy, jakim charakteryzują się metropolie. Jedynym miastem w Polsce, które generuje znacznie większy ruch pracowników niż pozostałe jest Warszawa.

Warszawa Centralna

Warszawa Centralna jest dworcem o największym potoku pasażerów w Polsce.
źródło: własne

Specyfika szczytu przewozowego w Warszawie polega na przesunięciu czasowym względem pozostałych dużych ośrodków miejskich w Polsce. W stolicy szczyt poranny przypada na godziny 8-10, popołudniowy natomiast trwa od godziny 16 do 18, lub dłużej. Tutaj także odbywa się wiele spotkań na szczeblu biznesowym. Warszawa generuje zatem zarówno olbrzymi ruch aglomeracyjny, jak i codzienny potok pasażerów w pociągach dalekobieżnych, także klasy „Premium”. Oddzielną kwestią są jednak połączenia z Łodzi, które wymagają głębszej analizy. Jest to jedyna linia, na której PKP Intercity uruchamia pociągi klasy TLK jako połączenia komercyjne, nie dotowane przez Skarb Państwa, nie występuje w nich także obowiązkowa rezerwacja miejsc. Liczba uruchamianych pociągów również jest niespotykana w skali kraju, w dni powszednie kursuje tu aż 16 par pociągów TLK na dobę. W godzinach porannego szczytu przewozowego pociągi przyjeżdżają na stację Warszawa Centralna w następującej kolejności: TLK Karkonosze 6:05; TLK Prząśniczka 6:21; TLK Łęcka 6:55; TLK Podstolina 7:39; TLK Jagna 7:40; TLK Łodzianin 8:03; TLK Telimena 8:52. Szczyt popołudniowy wyznaczają kolejno odjeżdżające pociągi: TLK Telimena 15:35; TLK Kurpiński 16:04; TLK Prząśniczka 16:35; TLK Łodzianin 17:17; TLK Baczyński 17:30; TLK Włókniarz 17:55; TLK Podstolina 18:05. Zatem zarówno w szczycie porannym, jak i popołudniowym w ciągu 3 godzin przyjeżdża, bądź wyjeżdża z Warszawy 7 pociągów TLK. Składy pociągów liczą 12 wagonów, w tym dwa wagony klasy 1. i 10 wagonów klasy 2. Napełnienie sięga zwykle 100%, średnio więc jednym pociągiem podróżuje ponad 700 pasażerów. Można zatem założyć, że średnio każdego dnia z połączeń szczytowych korzysta w sumie prawie 5000 pasażerów. Jest to także jedyne połączenie, w którym większość podróżnych korzysta z biletów miesięcznych. Z czego wynika fakt tak dużego zainteresowania przewozami na analizowanej linii? Miasto Łódź nie posiada wystarczającego rynku pracy dla tak wielu mieszkańców (718 960 w roku 2012), a bliskość Warszawy (ok. 140 km) i atrakcyjniejsze oferty pracy sprawiają, że wielu z nich decyduje się na codzienną podróż do pracy w stolicy. Jednak z pociągów tych korzystają także licznie mieszkańcy miast pośrednich: Koluszek, Skierniewic i Żyrardowa. W poprzednim artykule poruszony został problem braku przepustowości na liniach, na których prowadzi się wspólnie ruch regionalny i dalekobieżny. Do jakiej kategorii przypisać zatem pociągi z Łodzi do Warszawy? Odległość, kategoria handlowa, czy prędkość pociągów wskazują, że jest to segment połączeń dalekobieżnych, jednak liczba podróżnych, oraz fakt codzienności ich podróży przemawiają za kategorią regionalną. Problematyczna w tym przypadku okazuje się kwestia przepustowości linii kolejowej nr 1, która prowadzi z Warszawy w kierunku Koluszek. Łączą się tutaj wszystkie kategorie pociągów: regionalne kursujące do Żyrardowa i Skierniewic, regionalne dalekobieżne do Łodzi, dalekobieżne do Wrocławia (przez Łódź) i Katowic (przez Częstochowę), oraz dalekobieżne, kierujące się na Centralną Magistralę Kolejową, zatem w kierunku Krakowa i Katowic. Na odcinku Warszawa Zachodnia – Grodzisk Mazowiecki ruch dalekobieżny prowadzony jest linią nr 1, natomiast ruch podmiejski linią nr 447, co daje sumę czterech torów szlakowych. Jednak przepustowość tego odcinka uległa znacznemu pogorszeniu w trakcie obecnych prac modernizacyjnych na odcinku Warszawa Zachodnia – Żyrardów, szczególnie montaż nowych rozjazdów w Grodzisku Mazowieckim przy początku linii nr 4 (CMK). Każdego dnia dochodzi w tym miejscu do bardzo dużych opóźnień pociągów, szczególnie w szczytach przewozowych, kiedy linia nie ma możliwości przyjęcia tak dużej liczby pociągów. W takiej sytuacji kwestia priorytetu pociągu, poruszona w poprzednim artykule, zaczyna być nadto problematyczna. Zarówno pociągi regionalne, jak i TLK pełne są podróżnych zmierzających do pracy. Dla każdego więc z tych pociągów priorytet powinien być taki sam. Mieszkaniec Łodzi, czy Koluszek ma taką samą potrzebę planowego dotarcia do celu, jak mieszkaniec Grodziska Mazowieckiego, czy Pruszkowa. PKP PLK przekonuje przewoźników, że sytuacja ta potrwa maksymalnie do 14 grudnia 2014 roku, zatem do końca obowiązującego rozkładu jazdy. Czy zostanie to dotrzymane i w nowym rozkładzie jazdy ustabilizuje się sytuacja na newralgicznym połączeniu Warszawa – Łódź? Odpowiedź już za nieco ponad miesiąc.

ED74 Fabryczna

Jednostka ED74 na dworcu Łódź Fabryczna oczekuje na odjazd do Warszawy Wschodniej (26.02.2011r.). Taki widok to już historia, w tym miejscu obecnie trwa budowa kompleksu podziemnego.
źródło: własne

Opisana linia jest jedynym przypadkiem w Polsce, gdzie pociągi dalekobieżne obsługują ruch podobny do regionalnego. Liczba przewożonych codziennie pasażerów plasuje ją na pierwszym miejscu w Polsce. Wprowadzenie korzystnej i czytelnej dla pasażera oferty z pewnością przyczyni się do jeszcze lepszego wykorzystania potencjału przewozowego pomiędzy Łodzią, a Warszawą.